fbpx

Wpisz aby wyszukać

Jak wygrać z tężyczką – objawy, diagnoza, leczenie

Udostępnij

Tężyczka, choć mało znana, okazuje się bardzo częstą przyczyną konsultacji na ostrym dyżurze. Czym się objawia i jak ją zdiagnozować? Schorzenie to wykrywane jest zazwyczaj zupełnie przypadkowo u osób na pozór zdrowych, które zgłaszają nietypowe dolegliwości. Nierzadko dotyczy ludzi młodych i aktywnych.

Objawy tężyczki jawnej i utajonej

Tężyczka (łac. tetania, ang. tetany) jest stanem chorobowym, który manifestuje się zwiększoną pobudliwością nerwowo-mięśniową. Najczęściej wiąże się z nieprawidłową gospodarką wapnia. Do jej charakterystycznych objawów należą napadowe skurcze mięśni.

Tężyczka występuje w dwóch postaciach: jawną (hipokalcemiczną, spowodowaną niedoborem zjonizowanego wapnia) i utajoną (normokalcemiczną, występującą przy prawidłowym poziomie wapnia, a niedoborze magnezu).

Tężyczka utajona, znana też jako spazmofilia, jest znacznie częstszą i trudniejszą do zdiagnozowania. Rozwojowi tężyczki, prócz niedostatecznych ilości wapnia i magnezu, sprzyjają również niskie wartości potasu, zwiększony poziom fosforu, zasadowica (zakłócenie równowagi kwasowo-zasadowej krwi w kierunku przewagi zasad) i stany nadpobudliwości emocjonalnej.

Przyczyny i objawy tężyczki – drętwienia, mrowienia, skurcze i drżenia

Wśród przyczyn tężyczki wymienia się między innymi nieprawidłową dietę, alkoholizm, alergie, cukrzycę, schorzenia endokrynologiczne (np. niedoczynność przytarczyc), predyspozycje genetyczne, terapię inhibitorami pompy protonowej (istnieją doniesienia o powodowaniu przez te leki hipomagnezemii i wtórnej hipokalcemii) oraz niedobór witaminy D.

80% przypadków wspomnianej niedoczynności przytarczyc jest następstwem niezamierzonego ich wycięcia podczas operacyjnego usuwania tarczycy (tyreoidektomii) i innych zabiegów w obrębie szyi. Stan ten może współistnieć z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, czyli z chorobą Hashimoto.

Tężyczka jawna – objawy

Napady tężyczki jawnej mają z reguły łagodny przebieg.

Typowe objawy to:

  • drętwienie skóry dystalnych części kończyn i wokół ust (tzw. rybim pyszczkiem),
  • mrowienie opuszków palców,
  • skurcze mięśni stóp i dłoni z maksymalnym zgięciem wszystkich stawów czwartego i piątego palca przy jednoczesnym wyproście kciuka, palca wskazującego i środkowego (tzw. ręką położnika),
  • uczucie niepokoju, który może narastać do lęku przed śmiercią włącznie,
  • oraz hiperwentylacja.

Sporadycznie towarzyszą im cięższe symptomy, w tym zagrażające życiu, takie jak uogólnione drgawki z utratą przytomności, skurcze mięśni krtani czy zaburzenia rytmu serca. Jeszcze rzadziej dochodzi w ich trakcie do przygryzienia języka. Ze względu na podobieństwo niektórych objawów napady tężyczki są często mylone z atakami padaczki. Kiedy ustępują, raczej nie obserwuje się zaburzeń świadomości. Pomiędzy nimi pacjent skarży się przede wszystkim na rozdrażnienie, osłabioną koncentrację, uczucie ciągłego napięcia i zmęczenie.

Co to jest tężyczka utajona

Symptomy ogólne tężyczki utajonej są bardzo niecharakterystyczne i przypominają obraz tężyczki jawnej pomiędzy napadami.

Należą do nich:

  • duszność spoczynkowa,
  • ataki hiperwentylacyjne,
  • niepokój,
  • lękliwość,
  • obniżony nastrój,
  • bezsenność,
  • osłabienie,
  • stałe uczucie zmęczenia,
  • zasłabnięcia napadowe,
  • trudności w koncentracji uwagi,
  • drażliwość,
  • zaburzenia pamięci,
  • wady wymowy (np. zacinanie się),
  • wzmożona pobudliwość i lęki napadowe, zwane inaczej napadami paniki (ang. panic attacks disorder).

Niekiedy u chorego pojawia się nawet psychoza z objawami wytwórczymi. W związku z tym bardzo ważna jest pomoc psychologa. Wymienionym objawom psychicznym mogą towarzyszyć objawy wegetatywne, takie jak kołatanie serca, kłucie w klatce piersiowej, bóle brzucha, nudności, skurcze mięśni i drżenie rąk.

Tężyczka – badania laboratoryjne

Rozpoznanie tężyczki utajonej ułatwia test kliniczny polegający na zbadaniu trzech objawów neurologicznych: objaw Chwostka, Trousseau i Lusta. Pierwszy to gwałtowny skurcz mięśni mimicznych twarzy w odpowiedzi na uderzenie młoteczkiem w pień nerwu twarzowego, drugi – przymusowe ustawienie palców dłoni w rękę położnika na skutek niedokrwienia przedramienia spowodowanego uciskiem mankietu do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi.

Objaw Trousseau można zaobserwować podczas próby tężyczkowej, zwanej też próbą ischemiczną. Badanie to jest jednym z elementów elektromiografii (EMG), a przeprowadza się je przy użyciu opaski uciskowej, zakładanej na ramię, aby wstrzymać przepływ krwi, oraz elektrody igłowej, umieszczanej między kciukiem a palcem wskazującym, która rejestruje potencjały charakterystyczne dla tężyczki. Ostatni z wymienionych, objaw Lusta, manifestuje się odwiedzeniem stopy po uderzeniu młoteczkiem neurologicznym w nerw strzałkowy wspólny.

Tężyczka a dieta

Powodem niedoboru wapnia , magnezu i potasu, trzech kluczowych dla rozwoju tężyczki pierwiastków, może być ich niedostateczna podaż, zwłaszcza w okresach o wzmożonym zapotrzebowaniu na składniki mineralne (np. podczas ciąży), czy też zaburzone wchłanianie z przewodu pokarmowego. Na biodostępność wapnia istotny wpływ ma fosfor.

Pierwiastki te reagują ze sobą, tworząc trudno przyswajalny związek, fosforan wapnia, dlatego ich stosunek w diecie powinien wynosić jeden do jednego. Fosfor nie służy również przyswajalności magnezu. Warto o tym pamiętać, ponieważ udział tego pierwiastka we współczesnym menu jest dość duży. Zawiera go wiele produktów spożywczych, najwięcej zaś żywność wysoko przetworzona.

Źródła wapnia w diecie – profilaktyka tężyczki

Podstawowe źródło wapnia w diecie przeciętnego Polaka stanowi nabiał. Minerał ten występuje obficie także w roślinach strączkowych, kaszach gruboziarnistych, migdałach, pestkach słonecznika, nasionach sezamu, brokułach, suszonych figach, kapuście i zielonych warzywach liściastych. Należy jednak zaznaczyć, że roślinne źródła wapnia mają mniejszą wartość, ze względu na niską przyswajalność pierwiastka.

Zawarte w pokarmach roślinnych szczawiany, fityniany i błonnik ograniczają jego wchłanianie. Magnez z kolei można znaleźć w orzechach, migdałach, kiełkach zbóż, otrębach, produktach zbożowych z pełnego przemiału, nasionach roślin strączkowych, kakao, czekoladzie i bananach. 

Odpowiednio zbilansowana dieta jest najważniejszym elementem profilaktyki tężyczki. Powinna ona uwzględniać w szczególności produkty bogate w wapń, magnez i witaminę D. Na szczęście coraz częściej zwraca się uwagę na rolę diety w różnych schorzeniach. Czasem już niewielkie zmiany, na przykład wykluczenie z codziennego jadłospisu niektórych składników, przynoszą duże korzyści zdrowotne.

Jak zdiagnozować tężyczkę?

Tężyczka jest niestety zwykle bardzo późno diagnozowana. Dotyczy to zwłaszcza tężyczki w postaci utajonej. W diagnostyce tego schorzenia konieczne jest oczywiście oznaczenie wapnia, magnezu i potasu, najlepiej ich form zjonizowanych, oraz przeprowadzenie wspomnianej próby tężyczkowej. Dodatkowo powinno się wykonać elektroencefalografię (EEG), elektrokardiografię (EKG) i ultrasonografię (USG) serca.

Dla absolutnej pewności niezbędne są poszerzone badania laboratoryjne obejmujące:

  • oznaczenie poziomu kreatyniny,
  • mocznika,
  • sodu,
  • fosforanów,
  • hormonów tarczycy,
  • witaminy D,
  • fosfatazy zasadowej,
  • a także analizę ogólną moczu oraz dobowe wydalanie z nim wapnia, fosforu i magnezu.

Materiał nie stanowi i nie zastąpi porady lekarskiej.

Tagi::

Być może spodoba Ci się