fbpx

Wpisz aby wyszukać

Wykorzystanie doustnych probiotyków w leczeniu alergii

Udostępnij

Dotychczas uważano, że na występowanie alergii duży wpływ mają predyspozycje genetyczne. Następnie zauważono, że bardzo duże znaczenie odgrywają czynniki środowiskowe, tak zwany „zachodni tryb życia”, który charakteryzuje się zwiększonym reżimem higienicznym, a co za tym idzie zmniejszonym kontaktem z drobnoustrojami chorobotwórczymi, które były uznawane za głównych winowajców alergii. Sterylne środowisko, pozbawione bakterii, wirusów i alergenów miało pozbawiać odporności w późniejszym okresie życia.

Obecnie obalono tę tezę, na korzyść teorii mikrobiotycznej. Zakłada ona, że podstawowe znaczenie w rozwoju procesów regulujących odporność i tolerancję immunologiczną na czynniki zewnętrzne mają drobnoustroje zasiedlające przewód pokarmowy, czyli mikrobiota jelitowa (dawniej określana jako mikroflora jelitowa). Uważa się, że zmiana jej składu może aktywować układ immunologiczny w kierunku rozwoju alergii. Na podstawie tej teorii przeprowadzono wiele badań sprawdzających skuteczność doustnych szczepów probiotycznych w leczeniu i łagodzeniu objawów alergii.

Probiotyki w walce z alergią

Czy możliwe jest złagodzenie objawów alergii przy pomocy doustnej suplementacji probiotykami?

Słowo probiotyk pochodzi z języka greckiego pro bios, czyli „dla życia”. Według oficjalnej definicji przedstawionej przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO) są to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości, wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Najczęściej wykorzystuje się bakterie z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium, jak również drożdże Saccharomyces cerevisiae ssp boulardii oraz niektóre gatunki Escherichia oraz Bacillus.

Skład mikrobioty jelitowej u dzieci i dorosłych

Mikrobiota zasiedlająca przewód pokarmowy to zespół różnorodnych grup mikroorganizmów, w skład którego u osoby dorosłej wchodzi od 500 do 1000 gatunków w ilości 1012/gram kału. Jej tworzenie rozpoczyna się tuż po narodzeniu. Bakterie zasiedlające sterylny przewód pokarmowy noworodka pochodzą od matki (z kału, dróg rodnych, skóry) lub ze środowiska zewnętrznego (np. szpital, dom, rodzeństwo). W okresie noworodkowym optymalny skład mikrobioty warunkuje poród naturalny i pokarm matki. Badania potwierdzają, że u dzieci urodzonych cesarskim cięciem dochodzi do opóźnienia w kolonizacji przewodu pokarmowego i mniejszego zróżnicowania mikrobioty. Obserwowano również zmniejszenie liczby bakterii Escherichia coli (E. coli) a zwiększenie ilości bakterii z rodzaju Klebsiella i Clostridium oraz szczepów pochodzących ze środowiska szpitalnego.

Ponadto w krajach wysokorozwiniętych obserwuje się coraz rzadsze i późniejsze zasiedlanie przewodu pokarmowego przez pałeczki z rodziny Enterobacteriacae, głównie E. coli pochodzenia matczynego oraz enterokoki i Lactobacillus. Analiza mikrobioty jelitowej chorych z alergią wydaje się potwierdzać tezę o znaczącej roli bakterii jelitowych w rozwoju procesów alergicznych. Zaobserwowano istotne różnice w składzie mikrobioty, badając dzieci, u których w ciągu dwóch lat życia wystąpiły objawy atopowego zapalenia skóry (AZS) oraz dzieci zdrowe. W obu populacjach pacjenci pediatryczni z alergią mieli zmniejszoną liczebność bakterii z rodzaju Bifidobacterium i Bacteroides z jednoczesnym wzrostem liczby Staphylococcus aureus, w porównaniu z dziećmi zdrowymi.

Kolejne badanie dotyczyło porównania składu mikrobioty jelitowej noworodków, u których w ciągu jednego roku życia pojawiły się objawy alergii i wykazano wzrost liczby Clostridium z jednoczesnym obniżeniem liczby Bifidobacterium, w porównaniu do dzieci zdrowych.

Badania w populacji polskiej wykazały, że u niemowląt chorych na alergię pokarmową z objawami AZS odnotowywano niską liczbą bakterii z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium, Bacteroides oraz Enterobacteriacae w porównaniu do dzieci zdrowych.

Mechanizm działania probiotyków w chorobach alergicznych

Doustne podanie bakterii probiotycznych ma wielokierunkowe działanie na nasz organizm. Przede wszystkim oddziałują w kilku płaszczyznach:

  • bezpośrednio wpływają na skład mikrobioty przewodu pokarmowego,
  • stymulują komórki wchodzące w skład tkanki limfatycznej przewodu pokarmowego, co powoduje pobudzenie nieswoistych mechanizmów obronnych odpowiedzialnych za ochronę organizmu przed czynnikami infekcyjnymi oraz alergenami,
  • uszczelniają nabłonek jelitowy i stabilizują tzw. barierę jelitową,
  • zwiększają produkcję przeciwciał, co powoduje unieszkodliwienie antygenów w świetle jelita i zmniejszenie stanu zapalnego błon śluzowych.

Probiotyki w leczeniu chorób alergicznych

Skuteczność probiotyków w leczeniu i łagodzeniu objawów alergii budzi spore kontrowersje wśród naukowców na całym świecie. O ile udowodniono, że skład mikrobioty jelitowej istotnie różni się u osób zdrowych i pacjentów cierpiących na alergię, to badania sprawdzające wpływ suplementacji probiotykami dają często zmienne i niejasne wyniki.

Według badań probiotyki, które znalazły kliniczne zastosowanie w chorobach alergicznych należą do rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium i gatunku E. coli (E. coli O86). Są to bakterie naturalnie występujące w środowisku, najczęściej wyizolowane z przewodu pokarmowego osób zdrowych lub z produktów żywnościowych.

Głównym przedmiotem badań naukowców jest AZS (atopowe zapalenie skóry). Pierwsze badania kliniczne, które wzbudziły zainteresowanie tematem probiotyków w leczeniu AZS, były prowadzone przez dwa niezależne ośrodki w Finlandii i Czechach na małych populacjach pacjentów pediatrycznych. Skuteczność suplementacji była oceniana według wskaźnika stopnia ciężkości AZS (tzw. wskaźnik SCORAD) Fińscy naukowcy podawali małym dzieciom z alergią na białka mleka krowiego hydrolizaty białkowe, zawierające szczep Lactobacillus rhamnosus GG. Obniżenie wskaźnika SCORAD zaobserwowano już po miesięcznej suplementacji. Natomiast zespół z Czech podawał dwóm grupom pacjentów szczepy Lactobacillus rhamnosus GG lub Bifidobacterium animalis subsp. lactis Bb-12 w mieszankach hydrolizatów białkowych. Po dwóch miesiącach uzyskano obniżenie indeksu SCORAD w obu tych grupach.

Kolejne badanie dotyczyło suplementacji mieszaniną bakterii probiotycznych Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium animalis subsp. lactis i Lactobacillus acidophilus zarówno u matek w okresie prenatalnym, jak i po urodzeniu dziecka. Wyniki sugerowały, że taka suplementacja zapobiega rozwojowi AZS u dzieci obciążonych dużym ryzykiem zachorowalności.

Kolejna grupa naukowców wykazała, że podawanie probiotycznych szczepów Lactobacillus rhamnosus 19070-2 i Lactobacillus reuteri DSM 12246 stabilizuje barierę jelitową i zmniejsza jej przepuszczalność u dzieci z AZS.

Badań o tej tematyce podjęła się również grupa polskich naukowców. Zbadali oni wpływ 3-miesięcznej suplementacji probiotycznymi szczepami Lactobacillus casei i paracasei na przebieg kliniczny wyprysku atopowego (WA) u dzieci do 12. miesiąca życia. Wykazano, że taka suplementacja korzystnie wpływała na przebieg kliniczny wyprysku atopowego, ale tylko w grupie dzieci z rozpoznaną alergią IgE zależną.

Niestety istnieją też badania, które nie potwierdzają poprawy stanu zdrowia pacjentów suplementujących probiotyki, dlatego też zagadnienie to jest nadal przedmiotem zainteresowania wielu zespołów badawczych.

Probiotyki w profilaktyce

Badania kliniczne wskazują na to, że doustna suplementacja probiotykami może być również dobrym środkiem w prewencji chorób alergicznych, głównie u dzieci. Jednak konieczne jest suplementowanie konkretnych szczepów bakteryjnych, zarówno w okresie ciąży, jak i po urodzeniu dziecka.

Pierwsze badanie poruszające tę tematykę zostało opublikowane w 2001 roku. Pod lupę wzięto kobiety ciężarne z dodatnim wywiadem alergicznym w rodzinie. Podawano im szczepy LGG, czyli Lactobacillus rhamnosus GG ATC 53103 przez 2 do 4 tygodni przed planowanym terminem porodu. Następnie kontynuowano podawanie probiotyku przez kolejnych sześć miesięcy: matkom, jeśli karmiły piersią lub niemowlętom, gdy były karmione mieszankami mlekozastępczymi. Wykazano, że taka suplementacja obniżała zachorowalność na AZS po dwóch latach obserwacji.

Kolejne badanie udowadniało, że podawanie mieszaniny szczepów probiotycznych LGG, Lactobacillus rhamnosus LC705, Bifidobacterium breve Bb99, Propionibacterium freudenreichii ssp. shermanii z galaktooligosacharydami (prebiotyk), po dwóch latach powodowało obniżenie zachorowalności, a po pięciu latach skutkowało zmniejszeniem częstości występowania AZS w grupie dzieci urodzonych przez cesarskie cięcie.

Odnotowano jedno badanie polegające na podawaniu noworodkom probiotycznego szczepu E. coli O86. Po pięciu latach obserwacji pacjentów wysnuto wnioski, że taka suplementacja skutkuje obniżeniem zachorowalności na AZS oraz obniżeniem liczby dzieci z atopią.

Obecnie probiotyki mają szerokie zastosowanie w prewencji i leczeniu wielu chorób, głównie układu pokarmowego. Mimo że wyniki badań klinicznych dotyczących łagodzenia objawów chorób alergicznych często niejednoznacznie wskazują na ich skuteczność, to moim zdaniem jest to terapia warta uwagi i wypróbowania ze względu na szeroką dostępność preparatów probiotycznych w aptekach, w tym probiotyki naturalne, łatwość ich stosowania oraz stosunkowo niewielką cenę terapii w porównaniu do innych metod leczenia.

Materiał nie stanowi i nie zastąpi porady lekarskiej.

Tagi::

Być może spodoba Ci się